Nöbetçi Eczaneler
Yapay zeka teknolojilerinin küresel çapta milyarlarca insan tarafından her saniye aktif olarak kullanılması, dijital sunucuların arkasındaki devasa enerji ihtiyacını ve ekolojik krizleri beraberinde getiriyor. Birleşmiş Milletler Üniversitesi bünyesinde bağımsız bilimsel çalışmalar yürüten Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü tarafından yayımlanan resmi yasa ve çevre raporu, yapay zekanın doğaya olan faturasının sanılandan çok daha büyük olduğunu tescilledi.
Saygın medya organlarından South China Morning Post’un da manşetten aktardığı bu kapsamlı araştırmada, yapay zekanın çevreye verdiği zararların yalnızca atmosferi kirleten karbon salımıyla sınırlı kalmadığı; devasa veri merkezlerinin (data center) yürüttüğü yoğun tatlı su tüketimi, geniş coğrafi arazi işgalleri ve her yıl katlanarak büyüyen elektronik atık dağları gibi birçok kritik başlığı tetiklediği aktarıldı.
760 Bin Kişinin Yıllık Elektriği Sadece Bu İki Kelimeye Gidiyor
Raporda yer alan en şaşırtıcı ve en çok konuşulan detay ise kullanıcıların yapay zeka modellerine komut verirken insani dürtülerle sergiledikleri kibarlık kalıpları oldu. Sohbet botlarıyla diyalog kurarken metinlere eklenen “lütfen” ve “teşekkür ederim” gibi ekstra ifadelerin azaltılmasının veya tamamen ortadan kaldırılmasının bile dünyayı kurtarabilecek düzeyde bir enerji tasarrufu sağlayabileceği hesaplandı.
Bilim insanları, sadece bu iki gereksiz kelimenin sunucularda yarattığı gereksiz token (işlem yükü) trafiğinin engellenmesi durumunda elde edilecek güç tasarrufunun, enerjiye ulaşmakta büyük zorluk çeken Sahra Altı Afrika bölgesinde yaşayan yaklaşık 760 bin insanın yıllık elektrik ihtiyacını tek başına karşılayabileceğini duyurdu. Araştırmada, sohbet botlarında net ve doğrudan kısa komutların tercih edilmesinin, dünya genelinde yılda tam 98 GWh düzeyine kadar çok ciddi bir enerji tasarrufunun önünü açacağı net bir dille vurgulandı.
Fransa Kadar Elektrik Harcayıp 1,8 Milyon Olimpik Havuz Kadar Su Tüketiyorlar
Yyapay zeka sistemlerinin kesintisiz çalışmasını ve veri işlemesini sağlayan devasa veri merkezlerinin geçen yıl dünya genelinde yaklaşık 448 teravatsaatlik (TWh) akılalmaz bir elektrik tükettiği tahmin edildi. Birleşmiş Milletler Üniversitesi raporundaki analize göre, bu veri merkezleri tek başlarına bir ülke kursaydı, enerji tüketim endeksinde dünya genelinde 11’inci sıraya yerleşecek ve Avrupa’nın devlerinden Fransa ile tamamen benzer seviyede bir elektrik harcaması yapacaktı. Hızla yayılan bu teknolojilerin, 2030 yılına kadar dünya genelindeki tüm elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 3’ünü tek başına sömüreceği öngörülüyor.
Bu ölçekteki devasa sunucu bilgisayarların aşırı ısınmasını önlemek ve soğutma sistemlerini çalıştırmak amacıyla geçen yıl yaklaşık 4,5 trilyon litre su kullanıldığı belirtildi. Söz konusu su miktarının, tam 1,8 milyon olimpik yüzme havuzunu ağzına kadar doldurabilecek devasa bir hacme denk geldiği kaydedildi.
Ayrıca yapay zeka altyapılarının ve fiziksel istasyon binalarının yeryüzünde kapladığı toplam alanın yaklaşık 6 bin 900 kilometrekareye ulaştığına dikkat çekildi. Bu alanın, İngiltere’nin başkenti Londra’nın büyükşehir yüzölçümünün tam 4,5 katına eşit olması tehlikenin boyutunu kanıtladı. Uzmanlar, yapay zekayı kullanırken kibar cümleler kurmak yerine doğrudan amaca yönelik kısa kelimelerin seçilmesinin ekolojik denge için hayati bir sorumluluk olduğunu ifade ediyor.